ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΕΧΕΙ ΦΥΣΗΜΑ! ΝΑ ΑΝΗΣΥΧΩ; | Katerini News | Ειδήσεις Κατερίνη

           Κάθε χρόνο χιλιάδες μαθητές ,προ της έγγραφής τους στην Α Δημοτικού συρρέουν στα καρδιολογικά ιατρεία προκείμενου να λάβουν πιστοποιητικό υγείας. Συχνά οι καρδιολόγοι ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια έντρομη μάμα που με αγωνία και φόβο μας λέει: γιατρέ, το παιδί μου έχει φύσημα!

         Δεδομένης της υπερβολής που διέπει την ελληνική κοινωνία ,που δυστυχώς συνεπικουρείται ορισμένες φορές από γραφειοκρατικές στρεβλώσεις του ελληνικού κράτους , θα ήθελα να αναφερθώ στο συγκεκριμένο θέμα, προσεγγίζοντας το στην πραγματική του διάσταση, ελπίζοντας να ενημερώσω και να καθησυχάσω τους γονείς συμπολίτες μας.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΗΜΑ;

            Φύσημα είναι το ακροαστικό εύρημα , ο θόρυβος , που ακούει ο γιατρός με το στηθοσκόπιο του , το ακουστικό , όταν το τοποθετεί στον θώρακα ενός ασθενούς. Παράγεται από την ροή του αίματος μέσα από τα αγγεία , τις βαλβίδες και τις κοιλότητες της καρδιάς. Είναι ουσιαστικά το αποτέλεσμα της τριβής ενός υγρού -του αίματος –που ρέει σε ένα αγγείο ή διαμέσου της καρδιάς ή μιας βαλβίδας. Η τριβή αυτή προκαλεί δονήσεις , οι δονήσεις μεταφράζονται σε ήχους που έχουν διάφορες συχνότητες . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.

Η ακρόαση ενός φυσήματος στην νεογνική, παιδική ή εφηβική ηλικία ευαισθητοποιεί τον παιδίατρο για την πιθανότητα ύπαρξης κάποιας οργανικής καρδιακής νόσου. Σε πολλές περιπτώσεις κρίνεται από τον παιδίατρο που εξετάζει το παιδί απαραίτητη η παραπομπή σε ειδικό καρδιολόγο ή και παιδοκαρδιολόγο για περαιτέρω εκτίμηση με ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα καρδιάς.

ΠΟΙΑ ΦΥΣΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΘΩΑ;

            Το καρδιακό φύσημα μπορεί να οφείλεται σε κάποια παθολογία της καρδιάς ή και όχι. Εάν η δομή και η λειτουργία της καρδιάς είναι φυσιολογική , το φύσημα θεωρείται ότι είναι αθώο ή . Στην περίπτωση του αθώου φυσήματος η καρδιά και το καρδιαγγειακό σύστημα των παιδιών είναι υγιή και σε θέση να ανταπεξέλθουν σε όλες τις ανάγκες του οργανισμού. Η μορφή της καρδιάς είναι συνήθως φυσιολογική , οι καρδιακές βαλβίδες λειτουργούν τέλεια και η καρδιά συστέλλεται φυσιολογικά. Ο διαχωρισμός ανάμεσα σε αθώο και παθολογικό φύσημα βασίζεται σε κάποια κριτήρια που θέτει ο καρδιολόγος με την εξέταση. Με αυστηρά ιατρικούς όρους θα λέγαμε ότι το αθώο φύσημα καρδιάς είναι πάντα συστολικό (εκτός από κάποιες εξαιρέσεις) ,είναι εξωθήσεως και μεσαίας συχνότητας , έχει δονητικό χαρακτήρα , δεν καλύπτει όλη την συστολή και ακροάζεται καλύτερα αριστερά  παραστερνικά. Μειώνεται σε ένταση όταν το παιδί είναι καθιστό και η ένταση του δεν υπερβαίνει ποτέ τα 2/6. Δεν συνοδεύεται από πρόσθετους τόνους ή παθολογικούς καρδιακούς ρυθμούς. Εώς και το 72% των παιδιών στην σχολική ηλικία παρουσιάζει κάποιο αθώο φύσημα που πολύ συχνά εξαφανίζεται με την ανάπτυξη. Μπορεί να βρεθεί τυχαία κατά την διάρκεια πυρετού , αλλά μπορεί να εμφανίζεται συχνά σε περιοδικούς κλινικούς ελέγχους. Συνήθως το φύσημα προκαλείται από τον στροβιλισμό του αίματος μέσα στις δομές μιας φυσιολογικής καρδιάς λόγω υπερδυναμικής  κυκλοφορίας. Ήδη με το ακουστικό μας μπορούμε να υποθέσουμε ότι ένα φύσημα είναι αθώο λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών  του και όταν εξετάσουμε το παιδί με υπέρηχο θα διαπιστώσουμε μια φυσιολογική καρδιά. Τότε χαρακτηρίζουμε το φύσημα αθώο και δεν ζητάμε περαιτέρω έλεγχο. Το φύσημα αυτό κάποια στιγμή μεγαλώνοντας το παιδί και μπαίνοντας στην εφηβεία θα εξαφανιστεί. Πρέπει να διαβεβαιώσουμε τους γονείς ότι το αθώο φύσημα είναι φυσιολογικό , δεν αποτελεί καρδιοπάθεια και το παιδί τους κάλλιστα μπορεί να γίνει μελλοντικός .

 ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΧΟΥΝ ΦΥΣΗΜΑ

          Ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία συνυπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά που βοηθούν στην εμφάνιση αυτού του φαινομένου. Καταρχήν η ελαστικότητα του θωρακικού τοιχώματος, η απουσία αλλοιώσεων του περιεχομένου του αέρα στους πνεύμονες , η λεπτότητα των στοιχείων που βρίσκονται ανάμεσα στην καρδιά του παιδιού και το στηθοσκόπιο επιτρέπουν την ακρόαση κάποιων πολύ λεπτών ήχων. Επίσης η ψηλή καρδιακή συχνότητα και η μειωμένη πηκτικότητα αίματος των παιδιών που οφείλεται στην φυσιολογική αναιμία, επιτρέπουν την δημιουργία εκείνων των ήπιων στροβιλισμών της ροής του αίματος που προκαλούν τα χαρακτηριστικά λειτουργικά φυσήματα

ΠΟΙΑ ΦΥΣΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ;

           Ένα φύσημα ωστόσο μπορεί να υποκρύπτει καρδιοπάθεια , για το λόγο αυτό , όταν το παιδί έχει φύσημα πρέπει να διαφοροδιαγνώσουμε αν το φύσημα αυτό ανήκει στα αθώα, λειτουργικά, φυσήματα της παιδικής ηλικίας ή αν ανήκει στα παθολογικά ή οργανικά φυσήματα που υποκρύπτουν καρδιοπάθεια. Τα παθολογικά φυσήματα οφείλονται σε παθολογικές επικοινωνίες (τρυπούλες) ανάμεσα στις κοιλότητες της καρδιάς ή προσβεβλημένες βαλβίδες και καθώς το αίμα περνάει μέσα από αυτές παράγει έναν ήχο, το φύσημα. Τα παθολογικά φυσήματα έχουν ειδικά χαρακτηριστικά και εστίες ακρόασης που μας κατευθύνουν στην διάγνωση. Η απουσία ωστόσο φυσήματος δεν αποκλείει καρδιοπάθεια, καθώς υπάρχουν σοβαρές καταστάσεις που δεν συνοδεύονται από φύσημα.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΥ – ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟ

          Ο έμπειρος παιδίατρος , εξετάζοντας συνολικά το παιδί, τα χαρακτηριστικά του φυσήματος και την άριστη κατάσταση του, πρέπει να ηρεμεί τους γονείς , εξηγώντας ότι το φύσημα είναι αθώο και ότι δεν πρέπει να ανησυχούν. Όταν το φύσημα εμμένει για κάποια χρονικό διάστημα, ή οι χαρακτήρες του πιθανολογούν παθολογικές καταστάσεις πρέπει να ζητείται η γνώμη ειδικού καρδιολόγου ή και παιδοκαρδιολόγου  ο οποίος εκτιμώντας το ηλεκτροκαρδιογράφημα  και το υπερηχογράφημα του παιδιού επιβεβαιώνει ή  όχι την διάγνωση του παιδιάτρου. Σήμερα έχει καθιερωθεί ο υποχρεωτικός καρδιολογικός έλεγχος πριν την εγγραφή στην Α Δημοτικού. Ο λόγος που έχει οριστεί να γίνεται σε αυτή την ηλικία η καρδιολογική εξέταση είναι γιατί αφενός τότε τα παιδιά μπορούν να συνεργαστούν ώστε να γίνει λεπτομερής εξέταση , αφετέρου γιατί από την ηλικία αυτή τα παιδία αρχίζουν να εκτίθενται σε έντονες δραστηριότητες και συστηματική άσκηση. Από την στιγμή που διαπιστώνουμε φυσιολογική καρδιά δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνουμε την καρδιολογική εξέταση. Ωστόσο , αν το παιδί ασκείται συστηματικά, ανήκει σε οργανωμένους αθλητικούς συλλόγους και σωματεία, τότε μετά την ηλικία των 12 ετών προτείνουμε καρδιολογικό επανέλεγχο κάθε 1-2 χρόνια λόγω αθλητισμού

ΤΙ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ Η ΠΑΙΔΟΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ;

          Η παιδοκαρδιολογική εξέταση ξεκινά με την λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού από το οποίο θα λάβουμε τις πρώτες πληροφορίες για τον μικρό μας ασθενή. Μ ε το ακουστικό θα ακούσουμε τους καρδιακούς τόνους και θα αναζητήσουμε την τυχόν ύπαρξη φυσημάτων. Από τα χαρακτηριστικά ενός φυσήματος όπως προανέφερα μπορούμε να διακρίνουμε αν το φύσημα που ακούμε ανήκει στα αθώα, λειτουργικά φυσήματα της παιδικής ηλικίας ή στα παθολογικά , οργανικά φυσήματα που υποκρύπτουν καρδιοπάθεια. Στην συνέχεια προχωρούμε στο ηλεκτροκαρδιογράφημα με το οποίο ελέγχουμε πως λειτουργεί η καρδιά. Τελειώνουμε με το υπερηχογράφημα όπου πια βλέπουμε πως είναι δομικά φτιαγμένη η καρδιά. Περαιτέρω έλεγχος με δοκιμασία κοπώσεως ή Holter ρυθμού σπάνια είναι αναγκαίος.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

         Από τα παραπάνω ,λοιπόν, καθίσταται σαφές ότι η παρουσία φυσήματος είναι σε ένα μεγάλο ποσοστό,(70%), συνυφασμένη με την παιδική ηλικία. Στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων δεν υποκρύπτεται κάποια παθολογική κατάσταση, το φύσημα χαρακτηρίζεται αθώο, λειτουργικό, και το παιδί μπορεί να συμμετέχει άφοβα σε όλες τις καθημερινές δραστηριότητες . Σ αυτό το σημείο κομβικός είναι ο ρόλος του παιδιάτρου ο οποίος πρέπει να  τους γονείς ότι το παιδί τους είναι υγιές, ή να τους κατευθύνει στον καρδιολόγο ή και παιδοκαρδιολόγο όταν συντρέχει λόγος. Οί παιδίατροι λοιπόν και οι καρδιολόγοι κατά δεύτερο λόγο έχουμε ευθύνη να παραδώσουμε τους μικρούς  μας στην ενήλικο ζωή χωρίς προβλήματα. Στην προσπάθεια μας , αυτή θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί , να μην πέφτουμε στην παγίδα της υπερδιάγνωσης ασθενειών και στην εκτέλεση υπερβολικών εξετάσεων, γεγονός που επιβαρύνει ψυχολογικά  και οικονομικά γονείς και παιδιά . Επιπλέον θα πρέπει να χρησιμοποιούμε με σύνεση τους πόρους των ασφαλιστικών ταμείων, σεβόμενοι την δύσκολη οικονομική συγκυρία της χώρας μας, χωρίς βέβαια να επηρεάζεται το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών.