Ο καφές, η κατανάλωσή του και ο ανθρώπινος οργανισμός | Katerini News | Ειδήσεις Κατερίνη

Πίνετε από το 90% του ενήλικου πληθυσμού παγκοσμίως. Για εκατομμύρια άτομα αποτελεί αληθινό πάθος. Ο καφές είναι μια απόλαυση της καθημερινής ζωής. Επικρατούν όμως πολλές λανθασμένες απόψεις για τις ιδιότητές του και τις συνέπειές του στην υγεία. Ας ξεκαθαρίσουμε την αλήθεια από τον μύθο.

Καταρχήν, σε τι οφείλει τη δράση του ο καφές; Τα διαφορετικά συστατικά που περιέχονται στον καφέ είναι πάνω από δύο χιλιάδες. Τα σημαντικότερα σε ποσότητα είναι οι υδατάνθρακες (34% της ξηρής μάζας καβουρδισμένου καφέ), τα λιπίδια (17%), οι πρωτεΐνες (14%), διάφορα οξέα, μεταλλικά άλατα (4%) και καφεΐνη (1%). Υπάρχουν επίσης και βιταμίνες όπως το νικοτινικό οξύ.

Η καφεΐνη περιέχεται και σε άλλα αφεψήματα, σε πολύ μικρότερη όμως ποσότητα. Έτσι για παράδειγμα, ενώ ο καφές έχει 90 mg/150 ml, το τσάι έχει μόλις 40 mg, το κακάο 4 mg, ο ντεκαφεϊνέ     3 mg/150ml. Στην καφεΐνη οφείλει ουσιαστικά ο καφές τη δράση του στα διάφορα συστήματα του οργανισμού μας.

Δεν υπάρχει και δεν είναι δυνατόν να υπάρξει τροφή με κάποιες ευνοϊκές ιδιότητες που να μη συνοδεύεται και από κάποιες ανεπιθύμητες επιδράσεις. Αυτό οφείλεται κύρια στη δική μας, την ανθρώπινη διαφορετικότητα, καθώς και στις υπερβολές που πολύ συχνά μας χαρακτηρίζουν, ειδικά για πράγματα που μας αρέσουν.

Πολλά έχουν λεχθεί για την επίδραση του καφέ στην υγεία. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων των πολυάριθμων ερευνών που έχουν γίνει μέχρι τώρα χρειάζεται μεγάλη προσοχή, γιατί υπάρχουν μεγάλες διαφορές από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με την ηλικία, την ημερήσια ποσότητα πρόσληψης, το είδος του καφέ και την ποσότητα της περιεχόμενης καφεΐνης, τη σύγχρονη λήψη οινοπνευματωδών και συνήθειες όπως το κάπνισμα.

Η πιο γνωστή δράση του καφέ αφορά το νευρικό σύστημα. Σε λογικές ποσότητες βελτιώνει τις πνευματικές ικανότητες γιατί προκαλεί εγρήγορση και αυξάνει την απόδοση του νευρικού συστήματος. Στον εγκέφαλο η καφεΐνη προκαλεί αγγειοσυστολή, ενώ στα περιφερικά αγγεία διαστολή. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που χρησιμοποιείται σε μερικά φάρμακα για την ημικρανία.

Υπερβολική κατανάλωση προξενεί νευρικότητα, άγχος, αϋπνία. Στα περισσότερα άτομα τα ανεπιθύμητα συμπτώματα παρατηρούνται με κατανάλωση καφεΐνης άνω των 600 mg/ημέρα (= 4 φλιτζάνια των 150 ml). Αμερικανικές έρευνες έδειξαν ότι πολύ υψηλές ποσότητες καφέ (άνω των          5  γραμμαρίων καφεΐνης, δηλαδή 75 φλιτζάνια) προκαλούν δηλητηρίαση, τον καφεϊνισμό, που μπορεί να οδηγήσει σε κώμα.

Η δράση του καφέ στην καρδιά είναι κι αυτή πολυσυζητημένη. Σε συνηθισμένες ποσότητες ούτε αύξηση της πίεσης προκαλεί ούτε ταχυκαρδία σε υγιή άτομα. Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο αν η κατανάλωση υπερβεί τα 900 mg (= 6 φλιτζάνια των 150 ml) ή και σε μικρότερες ποσότητες, σε άτομα όμως με γνωστή ανωμαλία του καρδιακού ρυθμού.

Η καφεΐνη αυξάνει τη θερμογένεση και επομένως τις καύσεις μέσω του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και της έκκρισης κατεχολαμινών. Η δράση αυτή είναι συνεργική με τις εφεδρίνες γι’ αυτό έχουν παρασκευαστεί στη Δανία φαρμακευτικά σκευάσματα για τη θεραπεία της παχυσαρκίας που περιέχουν και τις δύο αυτές ουσίες.

Στο αναπνευστικό σύστημα έχει αποδειχτεί ότι ο καφές μειώνει τις κρίσεις άσθματος χάρη στη βρογχοδιαστολή που προκαλούν οι ξανθίνες, βοηθά επίσης στη μείωση του κινδύνου χολολιθίασης σε άτομα με αυξημένη κατανάλωση λιπαρών και χοληστερόλης ενώ πάρα πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι ο καφές δεν είναι καρκινογόνος.

Συμπερασματικά, το «κολασμένο μαύρο ρόφημα» που πίνουν οι άνθρωποι εδώ και 11 αιώνες δεν είναι επικίνδυνο για την υγεία, φτάνει να ακολουθούμε όπως για κάθε τι, την επίκαιρη ελληνική ρήση «παν μέτρον άριστον».

Παντελής  Β.  Μπητόπουλος

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Υ.Γ:  Προσοχή στις αντιφατικές πρακτικές που ακολουθούμε με τα παιδιά μας. Δεν τους επιτρέπουμε καφέ, αλλά τα αφήνουμε να πιουν αναψυκτικά τύπου cola και ενεργειακά ποτά. Ένα κουτάκι των 330 ml περιέχει τόση καφεΐνη όσο ένα φλιτζάνι καφές.