Καλλιέργεια της αρωματικής τριανταφυλλιάς της Δαμασκηνής | Katerini News | Ειδήσεις Κατερίνη

Η οικογένεια γενικά των τριαντάφυλλων είναι από τις πιο παλιές του φυτικού βασιλείου. Μάλιστα αναφέρεται ότι στην Αμερική έχουν βρεθεί απολιθώματα τριαντάφυλλου ηλικίας 30.000.000 ετών.

Περιλαμβάνει πάνω από 200 είδη που απαντώνται ευρέως στην Ευρώπη, την Ασία, την Μέση Ανατολή και την Βόρεια Αμερική.

Η τριανταφυλλιά η δαμασκηνή  (Rosa damascena Mill.) είναι το πιο σημαντικό είδος της οικογένειας. Είναι ιθαγενές φυτό της  Μέσης Ανατολής με κεντρική περιοχή ανάπτυξης της ποικιλομορφίας του την Δαμασκό. Η καλλιέργεια της είναι γνωστή στο Ιράν που θεωρείται επίσης περιοχή προέλευσης του συγκεκριμένου είδους.

Στην Ευρώπη την έφεραν οι Σταυροφόροι και από τότε καλλιεργείται για τις φαρμακευτικές ιδιότητες του αιθέριου ελαίου της.

Μερικά έγραφα  αναφέρουν ως πηγή προέλευσης του ροδόνερου της Rosa damascena Mill   την περιοχή του Ιράν ενώ του ροδέλαιου την Ελλάδα.

Οι κύριες Χώρες καλλιέργειας  της τριανταφυλλιάς της δαμασκηνής στον κόσμο  είναι η Βουλγαρία, η Τουρκία, το Ιράν, η Γαλλία, το Μαρόκο, η Ρωσία και η Ινδία. Η πιο γνωστή περιοχή καλλιέργειας της στο Ιράν είναι η περιοχή του  Kashan όπου στην καρδιά της ερήμου καλλιεργείται τριαντάφυλλο με 2-3 αρδεύσεις ετησίως και εύρος αποδόσεων σε λουλούδια από 2-7 τόνους ανά εκτάριο. Η ποιότητα του παραγόμενου ροδόνερου στην περιοχή είναι από τις υψηλότερες παγκοσμίως.

Η Βουλγαρία η Τουρκία και το Μαρόκο είναι οι μεγαλύτερες χώρες σε παραγωγή στην παραγωγή ροδέλαιου παγκοσμίως, από κοινού παράγουν 10 τόνους ροδέλαιου ετησίως.

Αποδόσεις

Η παραγωγή σε ροδοπέταλα  και ανάλογα με τις επικρατούσες κλιματεδαφικές συνθήκες τις εφαρμοζόμενες  αγρονομικές τακτικές στην καλλιέργεια, αλλά και την ποικιλία κυμαίνεται από 200 – 500 κιλά το στρέμμα.

Η Αποδόσεις σε αιθέριο έλαιο κυμαίνονται από 0,01-0,05%.

Στην Βουλγαρία η καλλιέργεια της τριανταφυλλιάς έχει δείξει ότι απαιτούνται κατά μέσο όρο 4 τόννοι ροδοπέταλα για την παραγωγή ενός λίτρου ροδέλαιου.

Γενικώς για την παραγωγή ενός λίτρου ροδέλαιου απαιτούνται 3-5 τόνοι ροδοπέταλα.

Η μέση ετήσια απόδοση σε ροδοπέταλα ετησίως στην Βουλγαρία το Ιράν και την Ινδία είναι 2000-3000 κιλά ανά εκτάριο, στην Τουρκία είναι 2000-2500 κιλά ανά εκτάριο και στην Ρωσία 1500-2000 κιλά ανά εκτάριο.

Σήμερα υπάρχουν και βελτιωμένες ποικιλίες τριανταφυλλιάς δαμασκηνής που έχουν αναπτυχθεί στο εργαστήριο βιολογικών πόρων της Ινδίας στην πόλη Palampur με αποδόσεις σε άνθη 4000-5000 κιλά ανά εκτάριο.

Ποικιλίες

Το γένος της τριανταφυλλιάς περιλαμβάνει περιλαμβάνει πάνω από 5000 ποικιλίες και μόνο λίγες είναι αρωματικές. Διάφοροι γενότυποι ποικίλουν σημαντικά σε απόδοση σε άνθη, σε αιθέριο έλαιο αλλά και στην σύσταση του, στην αντοχή τους στου βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες, στην μορφολογία τους κ.λ.π.

Η τριανταφυλλιά η δαμασκηνή Rosa damascena Mill. είναι υβρίδιο που αναπτύχθηκε στο Ιράν και υποστηρίζεται ότι προέρχεται από την διασταύρωση μεταξύ Rosa moschata Benth., Rosa Gallica L. και Rosa feldschenkoana Regel. Καλλιεργείται για το αιθέριο έλαιο της.

Το υβρίδιο περιλαμβάνει δύο βασικές κατηγορίες ποικιλιών τις:

Τις καλοκαιρινές (R. × damascena nothovar. Damascena) που έχουν μια σύντομη περίοδο άνθησης, μόνο το καλοκαίρι, και

Τις Φθινοπωρινές  (R. × damascena nothovar semperflorens (Duhamel) Rowley) έχουν μεγαλύτερη περίοδο ανθοφορίας που εκτείνεται μέσα στο Φθινόπωρο.

Πολύ δημοφιλής ποικιλία της R. × damascena είναι η   Ispahan ενώ η υβριδική Rosa × centifolia προέρχεται εν μέρη από  ποικιλίες της  R. × damascena όπως είναι   οι Bourbon, Portland και  διάφορες πολυετείς υβριδικές ποικιλίες

Η ποικιλία γνωστή ως Rosa Gallica forma trigintipetala ή «Trigintipetala ‘Rosa damascena θεωρείται συνώνυμο της Rosa × damascena και καλλιεργείται στην Βουλγαρία.

Μορφολογία Φυτού

Η τριανταφυλλιά η δαμασκηνή είναι ένα φυλλοβόλος πολυετής ακανθώδης θάμνος που αυξάνεται σε ύψος μέχρι 2,5 μέτρα. Τα στελέχη του είναι πυκνά και φέρουν καμπυλοειδή αγκάθια και σκληρές τρίχες. Τα φύλλα είναι σύνθετα πτεροσχιδή με 5 – 7 φυλλάρια. Τα τριαντάφυλλα σχηματίζουν ταξιανθίες κόρυμβους και κάθε ταξιανθία αποτελείται από 6-12 τριαντάφυλλα ενώ κάθε τριαντάφυλλο έχει περίπου 33 πέταλα. Τα τριαντάφυλλα των περισσότερων ποικιλιών είναι ροζ έως ελαφρώς κόκκινο. Η άνθηση πραγματοποιείται μια φορά το χρόνο Μάιο Ιούνιο ενώ σε ορισμένες Βουλγάρικες ποικιλίες υπάρχει και δεύτερη άνθηση το Φθινόπωρο.

Οικολογικές Απαιτήσεις

Θερμοκρασία

Γενικά τα τριαντάφυλλα καλλιεργούνται σε ένα εύρος θερμοκρασιών ημέρας 20-30 βαθμών Κελσίου και 18-20 βαθμών Κελσίου νύχτας. Ιδανική θερμοκρασία για την καλλιέργεια της πλειονότητας ειδών των τριαντάφυλλων είναι 19-27 βαθμοί Κελσίου.

Στη Βουλγαρία (Kazanlik), μέσο εύρος θερμοκρασίας κατά την άνοιξη 5-15 βαθμών Κελσίου  θεωρείται βέλτιστο για την καλλιέργεια της R. damascena. Κατά την διάρκεια της ανθοφορίας θερμοκρασία νύχτας 10-12 βαθμών έχει ως αποτέλεσμα της μείωσης της σύνθεσης του ροδέλαιου. Παρόλα αυτά τέτοια θερμοκρασία για ένα δεκαπενθήμερο πριν την ανθοφορία βελτιώνει την ποιότητα και αυξάνει  την ποσότητα των τριαντάφυλλων της R. damascena.

Μακρά περίοδος κατά την άνοιξη με μέση θερμοκρασία 5-15 βαθμοί Κελσίου εξασφαλίζει μεγάλο αριθμό ανθέων ανά φυτό με υψηλή περιεκτικότητα σε ροδέλαιο. Χαμηλή θερμοκρασία 10-12 βαθμοί Κελσίου κατά την νύχτα αναστέλλει την ανθοφορία ενώ θερμοκρασία μέχρι και 20 βαθμοί Κελσίου αυξάνει την σύνθεση του ροδέλαιου.

Η παραγωγή των τριαντάφυλλων σε λουλούδια συνδέεται με την έκπτυξη των μασχαλιαίων οφθαλμών και την ανάπτυξη των ανθικών στελεχών. Η θερμοκρασία ασκεί μια έντονη επίδραση στην ανάπτυξη των βλαστών και είναι ένας σημαντικός παράγοντας που επιδρά στην έκπτυξη και αύξηση των μασχαλιαίων οφθαλμών.

Το μήκος της ανθοφορίας αλλά και η παραγωγή σε άνθη μειώνεται όταν η θερμοκρασία υπερβαίνει τους 24 βαθμούς Κελσίου, ενώ η ευαισθησία σε διάφορες τιμές της εξαρτάται από τα διάφορα αναπτυξιακά στάδια της καλλιέργειας.

Σε θερμοκρασίες ημέρας και νύχτας 20 και 15 βαθμοί κελσίου αντίστοιχα η φωτοσυνθετική ικανότητα του φυτού αυξάνει.

Φως

Αν και η έρευνα σχετικά με την επίδραση του φωτός στις καλλωπιστικές τριανταφυλλιές είναι μεγάλη, εντούτοις οι αναφορές της για την τριανταφυλλιά την δαμασκηνή είναι πολύ περιορισμένες.

Αν και η άνθηση στο τριαντάφυλλο δεν καθορίζεται από την φωτοπερίοδο πολλά χαρακτηριστικά απόδοσης όπως ο αριθμός των πλάγιων οφθαλμών το ποσοστό έκπτυξης των οφθαλμών, ο σχηματισμός των νέων βλαστών, ο ρυθμός ανάπτυξης των βλαστών ανθοφορίας κ.λ.π. επηρεάζονται από το φως.

Τα τριαντάφυλλα είναι γενικά φωτοπεριοδικά ουδέτερα φυτά των οποίων ή άνθηση υπό κατάλληλες συνθήκες επαναλαμβάνεται αρκετές φορές το χρόνο.

Μελέτες όμως, έχουν δείξει ότι ή ένταση του φωτός και η διάρκεια της ημέρας παίζουν σημαντικό ρόλο στην άνθηση και στην βλάστηση. Τεχνητή σκίαση που εφαρμόσθηκε σε φυτά με ποσοστό μείωσης φωτός κατά  10,35,60,και 70% παρατηρήθηκε μείωση των ανθέων. Αντίθετα  παράταση της διάρκειας της ημέρας με ειδικούς λαμπτήρες χαμηλού επιπέδου ακτινοβολίας των 12 μmol s-1 m-2 PAR είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των ανθέων σε τέσσερις ποικιλίες τριανταφυλλιάς.

Χαμηλή ένταση φωτός με χαμηλή θερμοκρασία και σχετική υγρασία 88% αυξάνουν τις αποδόσεις σε λουλούδια στην R.  damascena αλλά και την ποσότητα και ποιότητα του αιθέριου ελαίου.

Υψηλή αναλογία κόκκινου υπέρυθρου φωτός επιδρά θετικά στην αύξηση του μήκους των βλαστών και στην έκπτυξη των οφθαλμών ενώ χαμηλή αναλογία τα αναστέλλει.  Η αύξηση της αναλογίας του μπλε κόκκινου φωτός δρα ανασταλτικά στην επιμήκυνση των στελεχών.

Υγρασία

Η ανάπτυξη των τριαντάφυλλων ελάχιστα επηρεάζεται από την ατμοσφαιρική υγρασία. Η R. damascena δεν έχει μεγάλες απαιτήσεις σε ατμοσφαιρική υγρασία παρά ένα ελάχιστο διαθέσιμο ποσοστό ανάλογα με το στάδιο της ανάπτυξης της.

Κατά την διάρκεια της άνοιξης και αρχές καλοκαιριού υγρασία σε ποσοστό 70% θεωρείται βέλτιστη για την καλή συγκομιδή της τριανταφυλλιάς της δαμασκηνής ενώ κατά την διάρκεια της άνθησης υγρασία αέρα άνω του 60% είναι ευεργετική για την καλλιέργεια.

Εδαφικές απαιτήσεις

Το έδαφος είναι το μέσο στήριξης και θρέψης των φυτών. Όμως η διαθεσιμότητα των θρεπτικών συστατικών και η ικανότητα συγκράτησης του νερού εξαρτώνται από τις φυσικοχημικές ιδιότητες του. Κατάλληλα για την καλλιέργεια της R. damαscena είναι τα βαθιά γόνιμα πηλώδη εδάφη. Μπορεί να καλλιεργηθεί με επιτυχία σε ένα ευρύ φάσμα εδαφών με την βοήθεια κατάλληλων αγρονομικών πρακτικών.

Κατάλληλο ρΗ για την καλλιέργεια θεωρείται η περιοχή τιμών μεταξύ 6,0-7,5,

δηλαδή τα ελαφρώς όξινα ή ελαφρώς αλκαλικά εδάφη. Δεν συνίσταται η καλλιέργεια της R. damαscena σε όξινα εδάφη καθώς λόγω ανισορροπίας μικροθρεπτικών μειώνονται οι αποδόσεις σε άνθη.

Αλκαλικά εδάφη θεωρούνται ακατάλληλα για την καλλιέργεια ενώ η ηλεκτρική αγωγιμότητα του εδάφους θα πρέπει να είναι